Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen.
In de raadsvergadering van 4 september 2012 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen gemeente Bergen 2012 geactualiseerd. Deze nota geeft het beleid weer dat onze gemeente voert met betrekking tot risicomanagement. Belangrijk onderdeel van het managen van risico’s is de mate waarin risico’s opgevangen kunnen worden (de berekening van de weerstandscapaciteit).

In de paragraaf weerstandsvermogen van de begroting en rekening wordt een actualisatie en verantwoording vermeld van het weerstandsvermogen en risicomanagement.

Weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten.

Om de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen wordt rekening gehouden met de veronderstelling dat nooit alle risico’s zich zullen voordoen en zeker niet allemaal tegelijk en in maximale omvang.
Door deze benadering kan op een verantwoorde wijze een lagere weerstandscapaciteit worden aangehouden.

Er wordt uitgegaan van een zekerheidspercentage van 70%.
De berekeningswijze van het weerstandsvermogen op basis van het gegeven zekerheidspercentage is als volgt:

Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen dient te worden vastgesteld welke ratio wij nastreven.

Hiertoe wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel.

Als beleidsuitgangspunt is in de nota vastgesteld dat wij minimaal de ratio > 2,0 hanteren.

Om de paragraaf weerstandsvermogen leesbaar te houden, zal de problematiek slechts in grote lijnen worden behandeld. Een meer gedetailleerde analyse is terug te vinden in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2012.
In deze paragraaf zullen we dan ook de belangrijkste conclusies en veranderingen van de nota risicomanagement voor het jaar 2015 behandelen. Er wordt een berekening gemaakt van het weerstandsvermogen waarbij de weerstandscapaciteit en de risico’s opnieuw zijn bepaald voor de actuele situatie.

De uitkomst van het weerstandsvermogen is als volgt bepaald:

Incidentele weerstandscapaciteit         €    12.680.559
Structurele weerstandscapaciteit         €      1.732.000
Totaal                     €    14.412.559

Benodigde weerstandscapaciteit            €      2.752.570

De berekeningswijze van het weerstandsvermogen op basis van het zekerheidspercentage van 70% is als volgt:

Jaarrekening 2014:

Jaarrekening 2015:

Passen we de ratio op de tabel, zoals benoemd in de beleidsnota, dan komen we uit op de kwalificatie: A: Uitstekend.

De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn af te dekken.

De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen om calamiteiten éénmalig op te kunnen vangen zonder dat deze invloed heeft op de voortzetting van taken. Het valt samen met onze reservepositie.
De structurele weerstandscapaciteit betreft de middelen die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken.

In de meicirculaire is opgenomen dat het BBV gaat voorschrijven dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen die gaan gelden voor de begroting vanaf 2016 en de jaarrekeningstukken vanaf 2015. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de kengetallen in relatie met de financiële positie opgenomen. De kengetallen en de beoordeling geven gezamenlijk op een eenvoudige wijze inzicht aan de raadsleden over de financiële positie van de gemeente.

De Provincie Limburg hanteert een drietal categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest risicovol.

De nettoschuld weerspiegelt het niveau van de gemeenten ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.

Wij bevinden ons in categorie A.

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36 lid b en c van het BBV).

Wij bevinden ons in categorie A.

Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 BBV uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten.

Wij bevinden ons in categorie B.

De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarden va de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend. In artikel 38, onderdeel a van het BBV, wordt gevraagd om in de balans afzonderlijk op te nemen grond- en hulpstoffen gespecificeerd naar:

1. Niet in exploitatie genomen bouwgronden;
2. Overige grond- en hulpstoffen.

In onderdeel B van artikel 38 wordt gevraagd om ‘onderhanden werk’ te vermelden. Hieronder vallen ook bouwgronden in exploitatie. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken en uitgedrukt in een percentage.

Wij bevinden ons in categorie A.

Wij bevinden ons in categorie A.